แหล่งกำเนิดอะไรบ้างที่มีการปลดปล่อยมลพิษ
  ตัวอย่างของแหล่งกำเนิดประเภทต่างๆ ที่มีการปลดปล่อยมลพิษ ได้แก่
  • โรงงานอุตสาหกรรม เช่น การทิ้งหรือระบายน้ำเสียจากโรงงานอุตสาหกรรมลงสู่แหล่งน้ำ หรือที่ดินบริเวณรอบโรงงาน
    การระบายอากาศเสียออกจากปล่อง การกำจัดหรือทิ้งสารเคมีลงสู่พื้นดิน การฝังกลบของเสียโดยไม่มีการป้องกันการรั่วไหล
    ของมลพิษออกสู่ดิน หรือน้ำใต้ดิน การะเหยหรือการรั่วไหลของสารเคมีจากกระบวนการผลิต จากเส้นท่อ จากข้อต่อ ข้องอ ต่างๆ เป็นต้น
  • สถาบันอุดมศึกษา สถาบันวิจัยทางวิทยาศาสตร์ เช่น น้ำเสียจากห้องทดลอง
  • ภาคการเกษตร เช่น การฉีดพ่นสารเคมีป้องกันและกำจัดศัตรูพืชและสัตว์ การชะล้างของปุ๋ยและสารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืช
    และสัตว์ลงสู่แหล่งน้ำ การเผาหญ้า น้ำเสียจากฟาร์มหมู ฟาร์มกุ้ง การหมักทำปุ๋ย
  • สถานที่บำบัด/กำจัดของเสีย เช่น สถานที่ทิ้งขยะมูลฝอยซึ่งมีการปลดปล่อยน้ำเสียหรือน้ำชะขยะ มลพิษทางอากาศจากเตาเผาขยะ
  • ยานพาหนะ เช่น การระบายอากาศเสียจากท่อไอเสียรถยนต์ รถจักรยานยนต์ เรือ เครื่องบิน
  • ชุมชน เช่น การเผาขยะ การซักล้าง การหุงต้มอาหาร การเผาหญ้า น้ำเสีย
  • สถานพยาบาล เช่น น้ำเสียจากระบบบำบัดน้ำเสีย อากาศเสียจากเตาเผามูลฝอยติดเชื้อ
  • สถานประกอบการ/พานิชยกรรม เช่น น้ำเสียจากร้านซักอบรีด มลพิษทางอากาศจากการเคาะ-พ่นสีรถ น้ำเสียจากร้านถ่ายรูปสาร VOC
    จากสถานีบริการน้ำมัน
  • จากวัด เช่น เตาเผาศพ
  • ธรรมชาติ หรือปรากฎการณ์ตามธรรมชาติ เช่น ภูเขาไฟระเบิด น้ำพุร้อน การพังทะลายของดิน ฟ้าผ่า
  • พืช เช่น ต้นโอ๊ค ส้ม ยูคาลิปตัส จะมีการปลดปล่อยสาร isoprene ต้นสน ส้ม โอ๊ค จะปลดปล่อยสาร monoterpene เป็นต้น
ทั้งนี้ ขึ้นกับแต่ละประเทศว่าจะกำหนะแหล่งกำเนิดประเภทใดอยู่ภายใต้ระบบ PRTR บ้าง
   
   
  ประเภทของแหล่งกำเนิดมลพิษภายใต้ระบบ PRTR แบ่งได้กี่ประเภท
  แหล่งกำเนิดมลพิษภายใต้ระบบ PRTR ของประเทศไทย แบ่งเป็น 2 ประเภทคือ

  1. แหล่งกำเนิดมลพิษที่ต้องรายงานข้อมูล
  • แหล่งกำเนิดมลพิษที่ต้องรายงานข้อมูล หมายถึง แหล่งกำเนิดมลพิษเป้าหมายภายใต้ระบบ PRTR ที่มีประเภทของกิจการ ขนาดของกิจการ
    และ ปริมาณสารเคมีที่ถือครองเป็นไปตามเกณฑ์การรายงานข้อมูลการปลดปล่อยและเคลื่อนย้ายมลพิษ ตัวอย่างเช่น เกณฑ์การรายงานข้อมูลคือ
    อุตสาหกรรมประเภทต่างๆ ที่เป็นโรงงานจำพวก 1 และมีการถือครองสารเคมี PRTR ตั้งแต่ 1 ตัน/ปี ขึ้นไป
  • แหล่งกำเนิดประเภทนี้ ผู้ประกอบการจะเป็นผู้จัดทำหรือรายงานข้อมูลตามแบบฟอร์มที่หน่วยงานราชการกำหนด เช่น สถานที่ตั้ง
    ลักษณะของการประกอบการ ข้อมูลปริมาณการใช้ ปริมาณการปลดปล่อยสารมลพิษ หรือ สารเคมี ที่เกิดขึ้นจากกิจกรรมต่างๆ ภายในสถานประกอบการ
    สู่สิ่งแวดล้อม รวมทั้งปริมาณของเสียที่มีการเคลื่อนย้ายออกนอกบริเวณสถานประกอบการเพื่อบำบัดหรือกำจัด  และจัดส่งให้กับหน่วยงานราชการ
    ดำเนินการตรวจสอบ และนำเข้าข้อมูล เพื่อเผยแพร่สู่สาธารณชนต่อไป แหล่งกำเนิดประเภทนี้ ได้แก่ โรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่
  • แหล่งกำเนิดมลพิษที่ต้องรายงานข้อมูล สามารถเลือกวิธีรายงานข้อมูลให้กับหน่วยงานราชการได้ 4 วิธี คือ
    1. การตรวจวัด (Measurement) 2.การจัดทำมวลสมดุล (Mass Balance) 3การใช้ตัวคูณอัตราการปลดปล่อยมลพิษ (Emission Factor)
    หรือสัมประสิทธิ์การปลดปล่อยมลพิษ 4.การใช้หลักเกณฑ์ทางวิศวกรรม (Engineering Calculation/Engineering Judgement)
  2. แหล่งกำเนิดมลพิษที่ไม่ต้องรายงานข้อมูล
  • แหล่งกำเนิดประเภทนี้หน่วยงานราชการจะเป็นผู้คาดประมาณการปลดปล่อย โดยใช้ค่า Emission factor และข้อมูลทางด้านสถิติต่างๆ ที่มีความสัมพันธ์
    กับค่า emission factor มาประกอบการคาดประมาณการปลดปล่อย
  • ปริมาณการปลดปล่อยจากแหล่งกำเนิดนี้เพียงหน่วยเดียวอาจมีระดับต่ำมาก เช่น บ้าน 1 หลัง หรือ รถยนต์ 1 คัน พื้นที่ที่เพาะปลูกพืช 1 ไร่ เมื่อเทียบกับ
    แหล่งกำเนิดขนาดใหญ่เพียงหน่วยเดียว เช่น โรงงานอุตสาหกรรม เพียงแห่งเดียว ดังนั้นจึงเป็นไปได้ยากในทางปฏิบัติที่จะรายงานถึงชนิดและปริมาณของ
    มลพิษที่ถูกปลดปล่อยจากแหล่งกำเนิดย่อยๆ แต่ละแห่งภายในพื้นที่พื้นที่หนึ่งได้
  • ผลการคาดประมาณการปลดปล่อยมลพิษจากแหล่งกำเนิดประเภทนี้ จึงมักเป็นการรายงานในลักษณะของการคาดประมาณมลพิษในเชิงกลุ่ม หรือ
    เชิงพื้นที่ (area) มากกว่าการรายงานมลพิษจากแหล่งกำเนิดแต่ละหน่วย (point) ที่ก่อให้เกิดมลพิษนั้น
  • ตัวอย่างของแหล่งกำเนิดประเภทนี้ ได้แก่ ยานพาหนะ บ้านเรือน การเกษตร การก่อสร้าง(ทาสี) สถานีบริการน้ำมันเชื้อเพลิง หรือ แหล่งกำเนิดมลพิษ
    ที่เข้าข่ายต้องรายงานข้อมูล ตามข้อ 1 แต่เนื่องจากแหล่งกำเนิดดังกล่าวต่ำกว่าเกณฑ์การรายงานข้อมูลที่กำหนด จึงไม่ต้องรายงานข้อมูล PRTR
  • โรงงานอุตสาหกรรมที่ไม่ต้องจัดทำรายงาน PRTR แต่เข้าข่ายเป็นแหล่งกำเนิดที่ภาครัฐจะเป็นผู้ประเมินให้ ได้แก่ โรงงานจำพวก 1 และ 2 ทุกกลุ่มประเภท
    อุตสาหกรรม และโรงงานจำพวก 3 ที่มีการถือครองสารเคมีเป้าหมายน้อยกว่า 1 ตัน/ปี เป็นต้น
  จะคำนวณหาปริมาณการปลดปล่อยมลพิษได้อย่างไร
  ในการการคำนวณหาปริมาณการปลดปล่อยมลพิษ โดยทั่วไปสถานประกอบการสามารถเลือกวิธีคำนวณที่ให้ผลการคำนวณหรือคาดประมาณ
การปลดปล่อยมลพิษที่ถูกต้องหรือใกล้เคียงมากที่สุดจากวิธีดังต่อไปนี้

1. การตรวจวัด (Measurement)
  • เป็นการคำนวณปริมาณการปลดปล่อยมลพิษโดยนำผลการตรวจวัดความเข้มข้นของสารมลพิษใน น้ำเสีย อากาศ หรือ ในของเสีย  คูณด้วยปริมาณของ
    น้ำเสีย อากาศเสีย หรือ ของเสีย ที่มีการระบาย/ทิ้งสู่สิ่งแวดล้อม

ปริมาณการปลดปล่อย

=

ความเข้มข้นของมลพิษ
ในน้ำ/อากาศ/ของเสีย

x

ปริมาณน้ำ / อากาศ/ ของเสียที่มีการระบาย/ทิ้งสู่สิ่งแวดล้อม

x

ระยะเวลาของการปลดปล่อย

   
  2. การจัดทำมวลสมดุล (Mass Balance)
  • เป็นวิธีคำนวณจากชนิดและปริมาณของวัตถุดิบ/สารเคมีที่ป้อนเข้าสู่ในระบบ และออกจากระบบ หรือ อุปกรณ์  หน่วย กระบวนการผลิตใดๆ
    หรือ จากระบบทั้งหมดในสถานประกอบการ
  • ความแตกต่างระหว่างปริมาณของสารที่ป้อนเข้าไปในระบบและออกจะระบบ จะกลายเป็นปริมาณของสารที่ถูกปลดปล่อยสู่ตัวกลางสิ่งแวดล้อม
    หรืออาจอยู่ในรูปของของเสียหรือน้ำเสียที่ถูกส่งไปบำบัดหรือกำจัดนอกสถานประกอบการ

ปริมาณการปลดปล่อย

=

ความแตกต่างระหว่างปริมาณสารที่ป้อนเข้าสู่ระบบและสารที่ออกจากระบบ

   
  3. การใช้ตัวคูณอัตราการปลดปล่อยมลพิษ (Emission Factor) หรือสัมประสิทธิ์การปลดปล่อยมลพิษ
  • ตัวคูณอัตราการปลดปล่อยมลพิษ หรือ Emission Factor คือ ค่าเฉลี่ยอัตราส่วนของปริมาณการปลดปล่อยมลพิษ ต่อ กิจกรรมอย่างใดอย่างหนึ่ง
    หรือจากแหล่งกำเนิดที่ก่อให้เกิดมลพิษนั้น มักใช้กับการปลดปล่อยมลพิษทางอากาศแบบฟุ้งกระจาย
  • เป็นวิธีคาดประมาณโดยใช้ข้อมูลของกิจกรรมใดๆที่ก่อให้เกิดมลพิษ (activity data) หรือ ข้อมูลปริมาณสารเคมีที่สถานประกอบการจัดการ/ปี
    คูณกับ อัตราการปลดปล่อยมลพิษจากกิจกรรมนั้นๆ (emission factor)

ปริมาณการปลดปล่อย

=

ปริมาณสารเคมี(มลพิษ)ที่มีการจัดการต่อปี หรือ
กิจกรรมที่ก่อให้เกิดการปลดปล่อยมลพิษ

x

ตัวคูณอัตราการปลดปล่อยมลพิษ

   
  4. การใช้หลักเกณฑ์ทางวิศวกรรม (Engineering Calculation/Engineering Judgement)
  • เป็นวิธีการคาดประมาณโดยใช้ คุณสมบัติทางฟิสิกส์/เคมี ของสาร (เช่น ความดันไอ) และความสัมพันธ์ทางคณิตศาสตร์ (เช่น ideal gas law)
    มักใช้กับการคาดการณ์ปริมาณการปลดปล่อย การสูญเสียจากถัง และการปลดปล่อยจากอุปกรณ์ควบคุมมลพิษโดยเฉพาะเมื่อการตรวจวัดกระทำได้ลำบาก
การคำนวณทางวิศวกรรม

ปริมาณการปลดปล่อย

=

ความเข้มข้นของมลพิษ ในน้ำ/อากาศ/
ของเสียซึ่งได้จากการคำนวณทางวิศวกรรม

x

ปริมาณของน้ำ / อากาศ/ ของเสียที่มีการระบาย/ทิ้งสู่สิ่งแวดล้อม

   
  ประเทศที่จัดทำ PRTR หรืออยู่ระหว่างพัฒนาระบบ PRTR มีประเทศอะไรบ้าง
ประเทศที่มีการจัดทำ PRTR แล้วหรืออยู่ระหว่างพัฒนาระบบ PRTR ได้แก่ สหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น แคนาดา แมกซิโก ออสเตรเลีย ประเทศในสหภาพยุโรป
ได้แก่ อังกฤษ สกอตแลนด์ ไอร์แลนด์ สวิตเซอร์แลนด์ สาธารณรัฐเชก เดนมาร์ก ฝรั่งเศส เยอรมนี ออสเตรีย เบลเยี่ยม ไซปรัส เอสโทเนีย ฟินแลนด์
กรีซ ฮังการี อิตาลี ลัตเวีย ลิธัวเนีย ลักเซมเบอร์ก มอลต้า เนเธอร์แลนด์ โปรแลนด์ โปรตุเกส สโลวาเกีย สโลวีเนีย สเปน สวีเดน
 

World Map

ต้องการรู้เพิ่มเติมเกี่ยวกับ PRTR ในต่างประเทศจะสามารถหาอ่านจากwebsite ใดได้บ้าง

PRTR.net http://www.prtr.net/index_e.cfm
European PRTR http://europa.eu/legislation_summaries/environment/general_provisions/l28149_en.htm
UNECE
-Aarhus Convention
http://www.unece.org/env/pp/prtr.htm
UNITAR -PRTR http://www.unitar.org/cwm/prtr
  http://prtrvc.unitar.org/spip/rubrique.php3?id_rubrique=5


 
ประเทศ-กลุ่มประเทศ

ชื่อ PRTR

เว็บไซด์ที่เผยแพร่ข้อมูล หรืออยู่ระหว่างการดำเนินการ

Australia National Pollutant
Inventory (NPI)
http://www.npi.gov.au/
USA Toxic Release
Inventory (TRI)
http://www.epa.gov/tri/
Japan Japan PRTR http://www.prtr.nite.go.jp/english/prtr-e.html
Mexico (Registro de Emisiones y
Transferencia de
Contaminantes (RETC)
http://www.semarnat.gob.mx/gestionambiental/calidaddelaire/Pages/retc.aspx
Canada National Pollutant Release
Inventory (NPRI)
http://www.ec.gc.ca/inrp-npri/
European Country - European Pollutant
Emission Register ( EPER)
- European Pollutant
Release and Transfer
Register (E-PRTR)
http://eper.eea.europa.eu/eper/
Austria EPER – Europäisches
 Schadstoffemissionsregister
http://www.umweltbundesamt.at/aper
Czech Czech Integrated
Pollution Register (IPR)
http://www.irz.cz/obsah/uvod
Denmark Environmental aspects of
 industrial installations
http://www.mst.dk/Erhverv/Groenne+regnskaber+og+PRTR/gronne_regnskaber.htm
#PRTR_-_register_over_virksomehders_milj_forhold
France Registre Francais des
 Emission Pollutantes
http://www.pollutionsindustrielles.ecologie.gouv.fr/IREP/index.php
Germany EPER & PRTR http://www.eper.de/
Greece EPER home page http://www.minenv.gr/4/41/g4106.html
Hungary Hungarian EPER http://eper-prtr.kvvm.hu/oldal.php?id=32
Italy Inventario Nazionale delle
Emissioni e loro Sorgenti :
 INES - EPER
http://www.eper.sinanet.apat.it/site/it-it/
Netherlands Dutch Emission Register http://www.emissieautoriteit.nl/english
Norway The Norwegian Polltant
Release and Transfer
Register (PRTR)
http://www.sft.no/bmi/
Scotland Scottish Pollutant
Release Inventory (SPRI)
http://www.sepa.org.uk/spri/index.htm
http://www.sepa.org.uk/data/eper/mainpage.htm
Spain Registro Estatal de
Emisiones y Fuentes
Contaminantes
http://www.eper-es.es/
Sweden PRTR site http://kur.naturvardsverket.se:7001/kur/?locale=en
Sweden Emission Register for
Chemical Substances
http://kur.naturvardsverket.se:7001/kur/info/load.do;
jsessionid=sdL2HYQLQFKWXdys79rPxMxy4xWGk7JyHmk5MRtDQF1vBYvd00Zr!-27435031?locale=en
Switzerland Swiss PRTR http://www.bafu.admin.ch/chemikalien/prtr/abfrage/index.php?lang=en
Finland   http://www.ymparisto.fi/default.asp?contentid=83295&lan=fi
www.ymparisto.fi/prtr